RSS
piątek, 30 października 2009
Terminy - IKONA

(gr. εικων, eikón oznaczające obraz) to obraz sakralny, powstały w kręgu kultury bizantyńskiej wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne. Charakterystyczna dla chrześcijańskich kościołów wschodnich, w tym prawosławnego i greckokatolickiego.

Ikony są malowane płasko, nie uwzględniają perspektywy malarskiej, dającej złudzenie trójwymiarowości przestrzeni. Pozbawione klasycznej perspektywy liniowej, w wielu przypadkach posiadają tzw. perspektywę odwrotną, której cechą charakterystyczną jest zbieganie się linii w punkcie umieszczonym poza obrazem (za, przed), który z założenia kierowany jest w stronę patrzącego nań człowieka. Efekt ten jest osiągany dzięki odpowiedniemu ustawieniu postaci i pozostałych elementów. Przykładem takiego podejścia do perspektywy jest Trójca Rublowa.

trojca rublow

14:47, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - IMPAST

(wł. impasto – ugniatam) – technika stosowana w malarstwie olejnym lub akrylowym (rzadziej temperowym), polegająca na nakładaniu farby grubą, wypukłą warstwą przy pomocy pędzla lub szpachli.


W XVI i XVII wieku w malarstwie holenderskim, flamandzkim i włoskim, a w XVIII wieku także angielskim, technika impastu służyła do zaakcentowania efektów światła. Początki stosowania tej techniki można zaobserwować w twórczości renesansowych malarzy weneckich – Tycjana i Tintoretta, potem także w malarstwie barokowym, np. u Rubensa[1]. W drugiej połowie XIX wieku impresjoniści pokrywali impastem większe partie obrazu dla uzyskania bardziej urozmaiconej faktury. Nakładając impast na całej powierzchni obrazu lub też w dużych jego partiach uzyskuje się szorstką, niby rzeźbioną fakturę zwaną pastoso.
Zastosowanie tej techniki możemy zaobserwować w obrazach Fransa Halsa oraz Vincenta van Gogha.

14:45, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - TENEBRYZM

Sposób ujęcia obrazu, polegający na użyciu ciemnej tonacji barwnej, w której postacie i przedmioty wydobyte są z mrocznego tła ostrym światłocieniem. Tenebryzm stosowany był w malarstwie północnowłoskim II połowie XVI wieku (maniera tenebrosa) i w malarstwie barokowym, zwłaszcza przez Caravaggia (Caravaggionizm) i Rembrandta.

14:44, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - LUMINIZM

(z łac. lumen = światło) w malarstwie sposób kształtowania kompozycji za pomocą gry światła, ożywia obraz wywołując nastrój albo potęgując efekt dramatyzmu lub tajemniczości; szczególnie charakterystyczny dla malarstwa barokowego; stosowali go Caravaggio, Rembrandt (l. monochromatyczny), C. Lorain, W. Turner, niektórzy impresjoniści (C. Pissarro).

14:42, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - KONSOLA

W architekturze jest to wspornik, wykonany z kamienia, cegły lub drewna, podpierający rzeźbę, gzyms, balkon, kolumnę, żebra sklepienia. Jest to także występ w murze lub ścianie żelbetowej służący za podporę (np. stropu). Przymocowany do ściany stół na jednej lub dwóch nogach nazywamy stołem konsolowym; był to ulubiony mebel baroku i rokoka.

konsola

14:41, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - GANEK

·    przybudówka z zewnętrznymi schodami przed wejściem do budynku. Nakryta daszkiem podpartym słupkami, otwarta lub zamknięta ścianami z oknami. Charakterystyczna dla dworków szlacheckich i podmiejskich willi z XIX, XX w.
·    długi, otwarty korytarz (krużganek, balkon lub galeria) na zewnątrz budynku.
·    alejka, chodnik przed wejściem do domu.

14:39, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - PORTRET

(fr. portrait) - obraz, zdjęcie lub inne dzieło będące przedstawieniem osoby i odwzorowujące jej wygląd zewnętrzny, a czasem także cechy osobowości.


·     reprezentacyjny (oficjalny) - ukazuje z godnością i powagą postać zazwyczaj zajmującą wysokie stanowisko, np. króla albo kardynała, wraz z atrybutami władzy, często w bogatym stroju, np. Napoleon I na tronie cesarskim Jean Ingres. Odmianą portretu oficjalnego jest portret konny,
·    niereprezentacyjny (prywatny),
·    zbiorowy (wielopostaciowy) - ukazuje więcej niż jedną postać, np. rodzinę, małżeństwo, władcę z dworem, członków organizacji itp.,
·    realistyczny - wiernie odtwarza wygląd zewnętrzny modela,
·    fikcyjny (nierealistyczny) - nie opiera się na rzeczywistym wyglądzie postaci, ale rekonstruuje go, często w sposób zupełnie swobodny (np. cykl portretów władców polskich Jana Matejki albo Marcello Bacciarelli),
·    autoportret - portret własny artysty,
·    historyzowany - rzeczywiste osoby przedstawione są jako postacie historyczne, bohaterowie mitologiczni albo biblijni, np. Saskia jako Flora Rembrandta ,
·    pośmiertny, portret trumienny.

14:38, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - KATAKUMBY

Starożytne cmentarze podziemne w Rzymie i innych miastach italskich. Pierwsi chrześcijanie (I-IV w. n.e.) grzebali tam swoich zmarłych (jak wcześniej Żydzi). Katakumby stanowią wielopiętrowy system podziemnych korytarzy z rzędami nisz grobowych, kwadratowymi komorami lub kaplicami, gdzie układano ciała zmarłych.

Ściany ozdabiano freskami o treści symboliczno-religijnej (ryby, kotwice, winne grona, ptaki, monogramy Chrystusa) lub wyobrażenia figuralne z Biblii , niekiedy z mitologii (Orfeusz, Eros i Psyche), stiukami, a nawet marmurem.

W katakumbach obchodzono jedynie rocznice śmierci znaczniejszych męczenników. Legenda o obrzędach, które odbywały się w podziemiach, powstała w XIX w. W średniowieczu katakumby poszły w zapomnienie, a od XVI w. zaczęto je odkopywać. Prawdziwe prace badawcze rozpoczęto dopiero w XIX w.

14:34, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - SGRAFFITO

(wł. graffiare - ryć, drapać) - nazwa pochodzi z włoskiego określenia skrobanego tynku. Technika ta polega na nakładaniu kolejnych, kolorowych warstw tynku lub kolorowych glin i na zeskrobywaniu fragmentów warstw wierzchnich. Suchą ścianę pokrywa się najpierw jedną warstwą barwnego tynku, na który nakłada się warstwę drugą, najczęściej białą. W tej drugiej warstwie artysta wyskrobuje rysunek lub ornament na tyle głęboko, aby odsłonić warstwę spodnią. Poprzez odsłanianie warstw wcześniej nałożonych powstaje dwu- lub wielobarwny wzór.
Technika sgraffito znana była w starożytności, popularna w okresie renesansu.

14:29, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - KOMPOZYCJA

W sztukach plastycznych układ elementów zestawionych ze sobą w taki sposób, aby tworzyły one harmonijną całość. Kompozycją określa się również samo dzieło, zawierające połączone ze sobą składniki.

Celem kompozycji jest osiągnięcie zamierzonego efektu plastycznego poprzez umiejętne dobranie kolorów, kształtów, proporcji, faktur i położenia przedstawianych elementów, czasem na drodze porządkowania podobnych do siebie składników, a kiedy indziej poprzez zestawianie ich na zasadzie kontrastu. W kompozycji wykorzystuje się też często pewne konstrukcje znane z geometrii takie jak symetria czy złoty podział. Odpowiednie operowanie tymi narzędziami daje efekt w postaci różnych nastrojów, uczuć, przeżyć jakich może doświadczyć odbiorca - można uzyskać na przykład zarówno odczucie statyczności, porządku, równowagi, harmonii, jak i dynamiki, chaosu czy nierównowagi.

14:28, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - GWASZ

Farba wodna z domieszką kredy lub bieli (od XIX wieku ołowiowej lub cynkowej) nadającej jej właściwości kryjące, oraz gumy arabskiej będącej spoiwem. Znana w Europie od średniowiecza, stosowana głównie w XVII i XVIII wieku, choć jest ona popularna do dzisiaj. Mianem tym określa się także technikę malowania gwaszami, a także same obrazy nimi namalowane.

Technika gwaszu różni się od akwareli głównie tym, że obrazy malowane gwaszem mają "pełne" kolory, a nie prześwitujące jak w akwareli. Malowanie gwaszem jest najczęściej stosowane do wykonywania szkiców dla obrazów olejnych oraz do wykonywania ilustracji do książek, choć są też malarze wyspecjalizowani w gwaszu, stosujący z powodzeniem tę technikę do malowania "pełnoprawnych" obrazów.

14:26, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - MEDUZA

(gr. Μέδουσα Medusa) – w mitologii greckiej była najmłodszą z trzech Gorgon i najgroźniejszą (często przypisuje się imię Gorgony samej tylko Meduzie). Zamiast włosów miała węże, a jej spojrzenie zamieniało żywe istoty w kamień. Jedynym lekiem na to były łzy jednorożca.

meduza

14:22, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - TERMY

Łaźnie rzymskie, to kompleks obiektów ulokowanych na rozległym terenie, dostępnych dla wszystkich o określonych godzinach. Przy wejściu do term, w westybulu casparius przyjmował od wchodzących pieniądze, kosztowności do depozytu. W skład pomieszczeń wchodziły:
·    szatnie (apodyterium)
·    baseny z zimną wodą (frigidarium)
·    baseny z gorącą wodą (calidarium)
·    łaźnie:
sucha (laconicum)
parowa (sudationes)


Termy zaopatrywane były akweduktami w źródlaną wodę. Pomieszczenia z basenami i sala do wypoczynku były ogrzewane gorącym powietrzem rozprowadzanym w przestrzeni pod podłogą. System ten nazywano hypocaustum. Poza tymi pomieszczeniami, w skład term wchodziły także takie pomieszczenia, jak boiska, sale gimnastyczne, stadiony, eksedry i portyki przeznaczone dla wypoczywających i chcących podyskutować, biblioteki, pokoje muzyczne, bufety, sale gier w kości itp. Obiekty rozmieszczone były wśród zieleni. Same pomieszczenia miały bogatą dekorację. Ściany wykładane były marmurem, zdobione malowidłami, posadzki wykładane były mozaikami. W pomieszczeniach ustawiano rzeźby, zieleń itp.


Najstarsze termy z II w. p.n.e., zostały odkopane w Pompejach. Budowanie ich rozpowszechniło się w I w. p.n.e. W tym okresie przeobraziły się w ogromne kompleksy. Do najsłynniejszych należały termy zbudowane przez cesarzy: Tytusa, Domicjana, Karakallę, Dioklecjana, Konstantyna. Budowane były nie tylko w Rzymie ale na terenie całego imperium np. w Patarze z I w., Paryżu i Hierapolis (Pamukkale) z przełomu II i III w., Trewirze z IV w., Aleksandrii.

W czasach cesarstwa niektóre termy osiągnęły olbrzymie rozmiary i zamieniły się w monumentalne zespoły pomieszczeń służących nie tylko higienie osobistej, ale także zajęciom intelektualnym.

14:21, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - ORANT

W sztukach plastycznych przedstawienie stojącej postaci w pozie modlitewnej (frontalnie, ze wzniesionymi do góry rękoma). Przedstawienia orantów, występujące w sztuce starochrześcijańskiej, symbolizowały również dusze zmarłych, znajdujące się w raju. W sztuce bizantyjskiej często jako orantka występowała Matka Boża (Maria).


14:19, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - DONATOR

Fundator, np. ołtarza lub obrazu, najczęściej przedstawiony na ofiarowanym przez siebie dziele w pozie modlitewnej, często w otoczeniu rodziny. W średniowieczu - bez cech portretowych i w zmniejszonej skali, w okresie renesansu ujmowany portretowo.

14:13, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - INKRUSTACJA

Technika zdobienia przedmiotów: sprzętów, mebli itp., polega na wykładaniu powierzchni odpowiednio przyciętymi płytkami z różnych materiałów: np. kości słoniowej, metalu, masy perłowej, kolorowych kamieni itp. Płytki układane są w wzory figurlane, roślinne lub ornamenty np. geometryczne. stosowana (zwłaszcza w starożytności i okresie renesansu) w celach zdobniczych w rzemiośle artystycznym i budownictwie.

inkrustacja

14:11, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - TONDO

(z wł. talerz, krąg) to w sztuce obraz bądź płaskorzeźba w kształcie koła. Tondo było charakterystyczne dla sztuki włoskiego renesansu. Najczęstszym motywem tond były scenki religijne, często przedstawienia Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus.

14:07, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - WESTYBUL

Przedsionek lub reprezentacyjny przedpokój w domach starożytnej Grecji i Rzymu, w pałacach renesansowych i barokowych, a obecnie także w teatrach i niektórych innych gmachach użyteczności publicznej.

Prowadzi głównie do klatki schodowej lub hallu.

Plan piętra z zaznaczonym na czerwono westybulem.

14:03, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - KOPUŁA

Sklepienie półkoliste lub półeliptyczne oparte na murze lub bębnie na planie kolistym, eliptycznym albo wielobocznym za pośrednictwem pendentywów lub tromp. Do budowy kopuł używano ciosów kamiennych lub cegieł w kształcie klina (klińców). Obecnie do konstrukcji kopuł używa się stali lub żelbetu. Sklepienna część kopuły nazywana jest czaszą, a widoczna z wnętrza podniebieniem. W okresie renesansu wprowadzono kopuły dwuwarstwowe o warstwach połączonych żebrami. Powierzchnia, widoczna od strony wewnętrznej często są wzbogacona przez wprowadzenie dodatkowych poziomych pasów, kasetonów, zdobiona malarsko lub rzeźbiarsko (sztukateria).

Wczesnymi przykładami takich "pozornych kopuł" są groby kopułowe okresu sztuki mykeńskiej. Prawdziwy rozkwit kopuł nastąpił w okresie sztuki hellenistycznej, która preferowała budowle centralne. Osiągnięcia ówczesne do mistrzostwa doprowadzili Rzymianie (np. rzymski Panteon). Największe znaczenie osiągnęło jednak sklepienie kopułowe w sztuce bizantyjskiej (np. Hagia Sophia, Stambuł), która z jedej strony wywarła wpływ na architekturę islamu, z drugiej na budownictwo włoskie (np. San Vitale w Rawennie i kościół Świętego Marka w Wenecji). Sztuka zasklepiania kopuł odrodziła się w okresie renesansu, ale w całkowicie nowej koncepcji architektonicznej (np. F.Brunelleschi, kopuła katedry we Florencji i Michał Anioł, kopuła Bazyliki Świętego Piotra w Rzymie).

13:55, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - WITTRAŻ

Ozdobne wypełnienie okna lub rozety wykonane z kawałków kolorowego szkła wprawianych w ołowiane ramki, stosowane głównie w kościołach. Ramki stanowią kontur rysunku, kreskowanie na szkle lub malowanie na nim przeźroczystymi farbami podkreśla charakterystyczne elementy (głowę, oczy, ręce, fałdowanie szat, cieniowanie figur itp.). Technika witrażu znana była od wczesnego średniowiecza, a rozwinęła się w sztuce gotyckiej. Renesans witrażownictwa nastąpił na przełomie wieków XIX i XX w sztuce secesji. W średniowieczu witraże pełniły również funkcje dydaktyczne, miały za zadanie przekazywanie treści religijnych ludziom nie znającym pisma. Do powstania techniki witrażu najprawdopodobniej przyczyniły się bizantyjskie mozaiki. W Europie pierwsze witraże pojawiły się w średniowieczu, w X wieku w Reims (Francja), a także w Niemczech, skąd pochodzi najstarszy udokumentowany fragment witrażu - tzw. okrąg z Wissenburga datowany na IX w. Samo użycie barwnych szkieł w oknach miało miejsce już w VI w.[1] Rozkwit witrażownictwa nastąpił w okresie gotyku.

13:54, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - AMBONA

(gr. szczyt, podwyższenie), kazalnica – w budownictwie sakralnym miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań. Przybierała różne formy architektoniczne: od trybuny wspartej na kolumnach (V-VI wiek) do zawieszonej na ścianie lub filarze. W kościołach chrześcijańskich umieszczana zazwyczaj po lewej stronie nawy głównej, w pobliżu prezbiterium. W XX wieku ze względu na rozwój nagłośnienia nie było już wymagane, żeby ambona była na podwyższeniu, co spowodowało masowe budowanie ambon w prezbiterium, w pobliżu ołtarza. Ambony takie przybierają postać mównicy: małego podwyższenia ze stołem, na którym kładzie się lekcjonarz. Ambona szczególnie w poprzedniej formie była często bogato zdobiona, a w czasach baroku przybiera wyszukane formy, np. łodzi. Wtedy też umieszczano nieraz w kościołach dwie ambony, służące do dysput.

W rozumieniu liturgiki ambona jest stołem (ołtarzem) Słowa Bożego. Jest to miejsce, na którym odbywa się pierwsza część liturgii Mszy Świętej, czyli liturgia słowa. Na ambonie dokonuje się pierwszy akt liturgii - liturgia zstępująca, czyli przemawianie Boga do człowieka. Dlatego powinno się unikać traktowania jej jako miejsca do wygłaszania ogłoszeń (miejscem do tego właściwym jest wobec tego miejsce przewodniczenia - z reguły okolica sedilii celebransa).

ambona

13:50, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - PREZBITERIUM

(w architekturze nazywane także "chórem kapłańskim") – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa (nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz) oraz służby liturgicznej (m. in. ministrantów). Może być wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub także "tęczą".

Centralne miejsce w prezbiterium zajmuje ołtarz, na którym jest sprawowana liturgia eucharystyczna. Ponadto kluczowymi miejscami są: umieszczona nieco z boku ambona, miejsce przewodniczenia (krzesło celebransa lub katedra biskupa) oraz tabernakulum, które może też znajdować się w wydzielonej kaplicy Najświętszego Sakramentu, w innej części kościoła. Oprócz tego w prezbiterium znajdują się stalle lub ławki dla duchowieństwa i służby liturgicznej oraz kredencja (miejsce, gdzie przygotowuje się naczynia liturgiczne i dary ofiarne do celebracji).

13:42, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - KRUCHTA

dawniej nazywana babińcem) – część kościoła, przedsionek poprzedzający wejście. Najczęściej wydzielony wewnątrz kościoła, może też być w formie przybudówki wyraźnie wyodrębnionej z bryły budynku.

Dawniej obowiązywała zasada, że nieochrzczeni i ludzie odbywający pokutę mieli wstęp tylko do tej części świątyni.

kruchta

kruch

13:35, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - EMPORA

(niem. Empore) - chór muzyczny.

Galeria wsparta na kolumnach lub filarach, otwarta do wnętrza kościoła. Umieszczona nad nawami bocznymi – tworząca osobne pomieszczenie dla np. kobiet, zakonników. Umieszczona nad kruchtą lub pomiędzy nawą a prezbiterium – przeznaczona na ogół dla śpiewaków i instrumentów muzycznych (najczęściej są to organy). Empora może okalać też cały kościół. W budownictwie świeckim budowano empory w salach zamkowych dla chóru i kapeli.

empora

empora2

13:32, kathleena
Link Dodaj komentarz »
Terminy - PILASTER

 

Element dekoracyjny wywodzący się z architektury antycznej; ma postać pionowego, płaskiego pasa występującego nieznacznie przed lico ściany, często pokrytego żłobkowaniem takim samym, jakie ma ustawiona zwykle przed nim kolumna. W dekoracji klasycznej szeroko posługiwano się pilastrami, wyróżniając kilka ich rodzajów.

Ze względu na usytuowanie, pilastry dzielą się na: narożne, łukowe - opinające wypukłą lub wklęsłą część muru, rozglifione - tworzące kąt wypukły, złożone - formujące kąt wklęsły.

Drugi podział dotyczy dekoracji pilastrów: kanelury mogą być wypełnione wałkiem ciągłym biegnącym przez całą wysokość trzonu pilastra lub do jednej trzeciej wysokości. Występują też pilastry wiązane, gdy ich baza lub kapitel łączą się z sąsiednimi pilastrami.

Od XVI w. pilastry stały się popularnym elementem ornamentalnym w ebenistyce, charakterystycznym dla stylu klasycznego. Po okresie renesansu, stosowano je stylach Ludwika XIV, Ludwika XVI i w okresie empire`u. Natomiast style sięgające do form wywodzących się z natury (np. styl Ludwika XV) wyłączyły pilastry ze swego repertuaru.

pilaster

pilaster2

13:24, kathleena
Link Dodaj komentarz »
| < Październik 2009 > |
Pn Wt Śr Cz Pt So N
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  
Zakładki:
1.1. STAROŻYTNOŚĆ - EGIPT
1.2. STAROŻYTNOŚĆ - GRECJA
1.3. STAROŻYTNOŚĆ - RZYM
1.4.WCZESNE CHRZEŚCIJAŃSTWO
2.1. ŚREDNIOWIECZE - BIZANCJUM
2.2. ŚREDNIOWIECZE - ROMANIZM
2.3. ŚREDNIOWIECZE - GOTYK
4.1. RENESANS - EUROPA
4.2. RENESANS- POLSKA
5.1. MANIERYZM
5.2. BAROK
5.3. ROKOKO
5.4. KLASYCYZM
5.5. ROMANTYZM
5.6. REALIZM
5.7. SECESJA
5.8. IMPRESJONIZM
5.9. POSTIMPRESJONIZM
6.1. FOWIZM
6.2. EKSPRESJONIZM
6.3. KUBIZM
6.4. FUTURYZM
6.5. DADAIZM
6.6. BAUHAUS
6.7. SURREALIZM
6.8. POP-ART
6.9. HIPERREALIZM
A.KANON DZIEŁ
B.ANALIZA DZIEŁ
C.TERMINY
D.FILMY
Z.inne