Blog > Komentarze do wpisu
Edgar Degas - Primabalerina

Edgar Degas - Primabalerina (1876-1877).

Pastel, 58 × 42 cm, Musée d'Orsay, Paryż.

Pole obrazowe ma kształt prostokąta pionowego. Kompozycja jest wielopostaciowa, jednak na obrazie wyodrębniona jest postać baletnicy, pozostałe postaci są ukryte w głębi sceny. Jednym z częstych zabiegów stosowanych przez impresjonistów było nietypowe „kadrowanie” malowanej sceny. Obraz nie sprawiał wrażenia starannie przemyślanej kompozycji, ale sceny uchwyconej „przypadkiem”, jak na fotografii. Potęgowało to „wrażeniowość” malarstwa impresjonistycznego. Stąd nietypowa perspektywa ujęcia tancerki u Degasa i jej umiejscowienie nie w centrum, a z boku płótna.

Na planie pierwszym widzimy primabalerinę, w głębi, na planie drugim widnieją inne tancerki pozostające nieco w ukryciu. Kompozycja obrazu jest dość nietypowa, jej główny element (primabalerina) jest przesunięty ku prawej krawędzi dzieła. Kolejnym „chwytem” impresjonistów, nie do pomyślenia w malarstwie klasycznym, było ukazywanie postaci w sposób fragmentaryczny. Tutaj inne tancerki oraz mężczyzna w wieczorowym stroju obserwują primabalerinę zza kulis teatralnych. A perspektywa ujęcia sprawia, że są on pozbawieni głów.

Kompozycja jest dynamiczna, oparta na diagonalach i łukach, mimo to spokojna, harmonijna i zrównoważona. Możemy tutaj zaobserwować ruch prowadzony od prawej do lewej, co sugerują ruchy i dynamika głównej postaci-baletnicy. Obraz cechuje asymetria; primabalerina widnieje w prawym dolnym rogu, w lewym górnym rogu dostrzegamy inne postaci, reszta obrazu to scena i horyzont. Centrum kompozycji stanowi baletnica, lecz nie znajduje się ona na środku obrazu. Tłem kompozycji jest kurtyna i scena, na której występuje bohaterka. W prawym górnym rogu widzimy skrawek horyzontu, który jest podwyższony. Obraz ten cechuje delikatny modelunek światłocieniowy, w dodatku o zatartych granicach. Światło jest rozproszone, mimo to najjaśniejszym elementem jest tańcząca primabalerina. Postaci zatracają swoją nienaruszalną, zamkniętą rysunkiem formę. Malowane szybkimi pociągnięciami pędzla, raczej sygnalizują jakiś kształt, nie dopowiadając go. Kolor lokalny nie ma tu racji bytu. Spódnica tancerki jest różowawa, tam gdzie światło pada mocniej – biała, a w miejscu zetknięcia z tłem, w którym się nieco rozmywa – szarozielona. Kolorystyka dzieła jest stonowana, o ciepłej tonacji. Dominującymi barwami są odcienie brązu, beżu, ciemnej zieleni oraz bieli. Główna postać obrazu jest zaakcentowana poprzez jasne barwy karnacji oraz stroju z drobnymi elementami o mocniejszej barwie, jak czerwone kwiaty. Obraz przedstawia pogodny nastrój.

Przez ponad 25 lat jednym z najczęściej podejmowanych przez Degasa tematów współczesnych było przedstawianie tancerek, zarówno podczas występów, jak i w czasie prób czy chwilach odpoczynku. Zapytany o powód takiego wyboru, odwoływał się do swego podziwu dla antycznej rzeźby, której pozy odnajdywał u tancerek. Artysta wykonywał szkice tuszem lub gwaszem, a następnie malował ostateczną wersję olejem lub pastelem. Obrazy olejne charakteryzują się precyzją rysunku oraz elegancką kolorystyką, podczas gdy w pastelach kolor jest dość ostry, nasycony. Artysta nie pokazuje nam jedynie barwnego świata baletu, ale wyobraża też stany psychiczne przedstawionych osób. Tutaj widzimy primabalerinę, która kłania się publiczności. Zapewne właśnie przed chwilą tańczyła i na jej twarzy maluje się jeszcze swego rodzaju ekstaza. Zastosowanie w tym obrazie techniki pastelu sprawia, że cała scena zyskuje nieco nierealny charakter. Sprzyja temu również wykorzystanie światła, którym zdaje się emanować postać primabaleriny. Światło odbija się także w atłasowych baletkach tancerek ukrytych za kulisami. Degas pozostawił z ich postaci to, co najlepiej charakteryzuje tancerkę – nogi obute w baletki i obfite tiulowe spódniczki.

Gestykulacja i mimika baletnicy jest znacząca, uosabia harmonię. Dzieło prezentuje środki typowe dla impresjonizmu, autor posługuje się rozmytymi plamami barwnymi o zatartych granicach oraz łagodną kreską. Cechy te świadczą o realizacji założeń właściwych impresjonizmowi, jak i indywidualnym rozwoju artysty, co wyraża się nietypową kompozycją z przesuniętymi ku krawędzi obrazu elementami.

"Primabalerina" to dzieło impresjonistyczne. Edgar Degas potrafił świetnie uchwycić moment ruchu. Jasna tonacja barw, w jakich została przedstawiona baletnica, skupia na sobie wzrok widza. Poprze biały strój i jasną karnację tancerki autor podkreślił jej kobiecość, delikatność, subtelność-cechy, które powinna mieć każda baletnica. Świadczą
o tym także jej ruchy pełne wdzięku i uroku. Gesty postaci są zgodne z ich kompozycyjnym ukierunkowaniem, są pełne ekspresji i wyrazu, tancerka swym tańcem oddaje charakter przedstawienia tanecznego, baletu. Delikatna i subtelna kreska doskonale oddaje ulotność, przelotność chwili. Przesunięcie postaci baletnicy ku krawędzi obrazu tworzy go bardziej naturalnym
i realistycznym, ukazując duże pole, które wykorzystuje baletnica w swym tańcu oraz zmienność jej ruchów. Podobny efekt zauważamy obserwując dalsze postaci ukazane częściowo, w połowie, skryte za kurtynami.

piątek, 02 kwietnia 2010, kathleena

Polecane wpisy

  • update

    Witajcie drodzy czytelnicy! Niezmiernie się cieszę, że informacje na blogu Wam pomagają, że nadal odwiedzacie stronę mimo braku jakiejkolwiek aktualizacji od po

  • Pablo Picasso przy pracy (film)

    Źródło: "Picasso and Matisse" documentery. Muzyka: James Horner - "Of One Heart Of One Mind" ("A Beautiful Mind" soundtrack). Byk.

  • Vincent Van Gogh - autoportrety (film)

    Vincent Van Gogh Dutch Artist 1853-1890 "Self Portraits" by Philip Scott Johnson.